41 |
ndėrniorėn nė mbrojtjen e hebrenjve gjatė periudhės sė nazizmit. Kjo ngjarje u pėrcoll me njė audience historike ku pėrfaqėsuesit e popullit shqiptar nė tėrėsi iu drejtuan anėtarėve tė Kongresit me pikėpanjet e tyre pėr krizėn nė Ballkan. Themeluesi i Univesitetit tė Tetovės Dr. Fadil Sylejmani dhe pėrfaqėsues tė tjerė tė partive politike shqiptare nė Maqedoni e shfrytėzuan rastin qė ti demaskojnė orvajtjet e maqedonasve per mohimin e arsimimit tė lartė tė rinisė shqiptare dhe kėrkuan nga SHBA-tė qė tė dėrgojnė njė delegacion pėr vėzhgim tė rihapjes sė Universitetit tė Tetovės nė gjuhėn shqipe. nė krye tė sė cilės, mė vonė, nė shkurt tė v.1995 u vura unė. Trojet Tona: Dikur, LQSHA-ja, ose me kokretisht, Lobi Shqiptar, ishte nė gjendje te bashkonte shumicėn e sliqiptarėvė qė tė bashkėvepronin per ēėshtjen e Kosovės. Sot shumica e anėtarėve tė mirėfilltė janė larguar dhe kritikėt thonė se Liga Qytetare eshte dobesuar dramatikisht. Pse it larguan keta anėtarė dhe sa aktive eshte Liga Qytatare sot? J.DioGuardi: Eshtė me rėndėsi qė kėto cėshtje tė trajtohen retroaktivisht. Demonstratat nė Kosovė filluan nė v. 1981. Millosheviqi erdhi nė pushtet mė 1986, dhe menjėherė filloi tė ngacmojė sentimentin anti-shqiptar tek serbėt me qėllim qė ta solidifikonte bazamentin e tij politik Si dhe tė fitonte perkrahje pėr njsje tė luftės. Nė v.1989, me rastin e 600 vjetorit tė Betejės sė Kosovės. ai e invadoi dhe pushtoi Kosovėn, duke e suprimuar autonomine dhe duke zbatuar kundėr popullit shqiptar terrorizėm shtetėror. Kjo gjėndje e jashtėzakonshme I bashkoi tė gjithė shqiptarėt. pavaresisht nga pėrkatėsia rajonale dhe me kėtė u vu nė dukje kėrkesa e gjatė shekullore pėt vetėvendosje tė shqiptarėve nė Ballkan. Pasi u largova nga Kongresi atė vi,. e themelova Ligėn Qytetare si tė parin dhe tė vetmin Lob nė Uashington me njė grup tė vogėl afaristesh tė suksesshėm, shqiptaro-amerikan si kundėrpėrgjigje krizės sė krijuar nė Kosovė. Atė botė nuk kishte organizata tė tjera ose parti potitike shqiptare nė Uashington qė tė punonin nė emėr tė Kosovės ose tė ndonjė cėshtjeje tjetėr shqipare. Brenda tre viteve tė ardhshme. rrethanat politike pėn shqiptarėtjasht Kosovės filluan tė ndryshojnė shumė shpejt. Pas 50 vjetėve nė v. 1991, nė Shqipėri u mbajten zgjedhjet e para dhe ky qe vetėni fillimi I shkatėrrimit tė regjimit komunist nė kėtė vend. Po atė vit, udhėheqėsit politik shqiptar nė Maqedoni e sfiduan regjimin sllav nėpėrmjet referendumit pėr autonomi politike, i cili nė fakt dėshtoi, mirėpo sė paku u fitua simpatia e diasporės shqiptare. Pėrfundimisht. nė shtator 1991, u mbajt referendumi popullor pėr Kosovė tė lire e tė pavarur i autorizuar nga Kuvendi i Republikės sė |
Kosovės (nė mėrgini) qė tė formohet qeveria nė krye me Dr. Bukoshin si kryeministhr. Nė v.1992, Dr. Ibrahim Rugova u zgjodh president me shumicė votash. Gjatė kėsaj kohe, Lidhja demokratike e Kosovės (LDK) doli nė siperfaqe si force politike nė Ballkan, krahas me partitė politike shqiptare nė Maqedoni e Shqipėri. Pasiqe vėmendja e diasporės shqiptare filloi tė fragmentohet si rrjedhim i kėtyre zhvillimeve politike, anėtarėt e mirėfilltė tė kryesisė sė LQSHA-sė pėrvetėsuan interesime tė reja qė ishin nė pėrputhje me pėrkatėsinė e tyre rajon.ale, interesat personale dhe synimet politike. Ata qė e braktisėn Ligėn. s?arritėn ta kuptojnė rėndėsinė pėr tė mbetur sė bashku pėr hir tė aktiviteteve qė ndėrmerrte nė Uashington vetė Liga Qytetare, aktivitete tė cilat vazhdojnė edhe sot me njė kryesi mė tė zgjeruar dhe tė pėrkushtuar. Nuk ishte Liga qytetare ajo qė u dobėsua me largimin e disa anėtarėve tė mirėfihite. Ishte kauza nacionale (cėshtja shqiptare) ajo qė u dobėsua ku shumė zėra filluan tė bėjnė gara mes vete, veēanėrisht partitė politike pa njohuri adekuate rreth proceseve politike amerikane dhe rend tė ditės qė pėrcanin, nisen ta zbehin fokusin e Uashingtonit per Kosovėn qė e pat krijuar Liga Qytetare dhe tė cilin fokus Liga Qytetare nga at moment e zgjeroi duke i pėrfshirė tė gjithė shqiptarėt e tjerė nė Balikan pėr papėrfaqsuar deri atėherė. Trojet Tona: KurLidhja Demokratike e Kosoves i hapi degėt e saja nė SHBA, ju kundėrshtuat. Pse? J. D. : Duke qenė edhe edhe vetė vėzhgues I formimit tė LDK-sė nė SHBA. unė u brengosa, pasiqe para syve tanė do tė shikonim krijimin e njė sistemi autoritativ dhe njėpartiak. Shqetėsimi im u dėshmua kur mė kontaktuan liderė tjerė politikė kosovarė me ankesa se zėrat e tyre pėr debat publik po pengoheshin nga veprimtarėt e LDK-sė, tė cilėt kontrollonin masmediumet, paratė si dhe qasjet e Iehta pėr kontakt me botėn e jashtme. U alarmova edhe mė shumė kur mėsova se disa nga ata antarė kryesie do ta braktisnin LQSHA-nė qė tė shndroheshin nė pėrfaqsues tė ndonjė zyre tė LDKsė nė SHBA pėr rrogė tė majme. Unė atėherė thashė prerė dhe kam pėrsėritur disa herė se nuk do tė pranoja tė pėrfaqėsoj problemet e vetėm njė partie politike ape tė vetėm njė rrethi tė banuar mė shqiptarė. LQSH-ja sot vazhdon tė jetė zė artikulativ nė Uashington DC, pėr nevojat dhe aspiratat e shqiptarėve kudo qė jane. Meqė LDK-ja qe organizata e parė qė i definoi aspiratat demokratike tė shqiptarėve nė Kosovė dhe duhet dhėnė kredi pėt rolin e saj tė rėndėsishėm qė luajti nė prurjen e demokracisė nė botėn shqiptare, por ajo kurrė nuk duhej tė transplatohej nė Amerikė. Si parti politike e
|
41 |